Een document uit de overgang van de 16e naar de 17e eeuw is ontdekt door Poolse archeologen in Oud-Dongola in Soedan, op de oostelijke oever van de Nijl.
Bijzondere ontdekking door Poolse archeologen in Soedan: grote historische waarde
Poolse archeologen van het Centrum voor Mediterrane Archeologie van de Universiteit van Warschau hebben een belangrijke vondst gedaan op de archeologische vindplaats in Oud-Dongola. Tussen de documenten die zijn gevonden in een gebouw dat door de lokale bevolking het Huis van de Koning wordt genoemd, bevond zich een schriftelijk bevel uitgevaardigd in naam van koning Qasj-qasj.
“Het schriftelijke bevel van koning Qasj-qasj bewijst het bestaan van deze historische figuur, die voorheen alleen bekend was uit korte vermeldingen in een hagiografisch werk uit het begin van de 19e eeuw. Ondanks de relatief triviale inhoud van deze brief, krijgen we een uniek inzicht in de sociaal-economische verhoudingen van het koninkrijk Dongola in een periode van intensieve arabisering en islamisering, en met name in de contacten tussen de koning en zijn onderdanen,” aldus Tomasz Barański, arabist verbonden aan het Centrum voor Mediterrane Archeologie, geciteerd door het Poolse Persbureau (PAP).
Barański voegde toe dat we kunnen vermoeden dat Qasj-qasj en zijn hof op vakkundige wijze de verdeling van materiële goederen en daarmee het sociale prestige binnen het traditionele systeem van koninklijke patronage beheerden. Dit document is daar een bescheiden maar belangrijk bewijs van.
Handschrift verborgen in het Huis van de Koning heeft de eeuwen overleefd
Het team van archeologen vond het document in een imposante residentie. Het elitaire karakter van het gebouw werd bevestigd door de aangetroffen voorwerpen, waaronder stoffen van katoen, linnen en zijde, evenals voorwerpen van ivoor en neushoornhoorn. Ter plekke werden ook meer dan twintig Arabische documenten ontdekt in afvallaagjes, waaronder het koninklijke bevel.
“Opvallend is dat dit gebouw door de omwonenden nog steeds wordt aangeduid als het Huis van de Koning. De vondst van dit document op precies deze plek vormt een extra argument voor de lokale identificatie van deze ruïnes, die dankzij mondelinge overlevering tot in onze tijd bewaard is gebleven,” aldus het Centrum voor Mediterrane Archeologie.
Het waardevolle manuscript uit de overgang van de 16e naar de 17e eeuw is in zijn geheel bewaard gebleven. Veel andere documenten die op de locatie zijn gevonden, zijn slechts fragmentarisch overgeleverd.
Archeologische vindplaats Oud-Dongola: vlaggenschipproject van Poolse archeologen
Oud-Dongola was in de middeleeuwen de hoofdstad van Makuria, een van de belangrijkste Afrikaanse staten in het historische gebied Nubië. Poolse archeologen voeren er al meer dan zestig jaar onderzoek uit naar de geschiedenis en ontwikkeling van dit centrum en het leven van de toenmalige bewoners.
In de afgelopen jaren hebben de onderzoekers daar onder andere de ruïnes van waarschijnlijk de grootste kerk van middeleeuws Nubië ontdekt, evenals muurschilderingen die worden beschouwd als een van de belangrijkste archeologische ontdekkingen ter wereld van 2023.
Taal en betekenis van het document
Volgens de wetenschappers maakt de analyse van het handschrift het mogelijk om de kalligrafische vaardigheden van de auteur te beoordelen, die overigens niet erg verfijnd waren. “Het gebruik van niet-standaard grammaticale vormen en de weinig geoefende hand van de schrijver zijn echter niet verrassend, zeker niet in een omgeving waar het Arabisch nog geen moedertaal was. Bovendien suggereert de onregelmatige vorm van het papier waarop het bevel is geschreven, dat deze tekst mogelijk slechts een kladversie van het uiteindelijke document was,” stelde Tomasz Barański.
Het document bewijst tevens dat de Arabische taal rond de eeuwwisseling van de 16e en 17e eeuw al werd gebruikt in de schriftelijke communicatie in Makuria. “Dit is een belangrijke conclusie voor verder onderzoek naar de omvang en het tempo van het islamiseringsproces en de vorming van een Arabische identiteit in Soedan,” benadrukte het Centrum voor Mediterrane Archeologie.
De onderzoekers hebben hun nieuwe ontdekkingen beschreven in een artikel in het wetenschappelijke tijdschrift Azania: Archaeological Research in Africa.
